Koffieman Illy plant bonsaiwijngaard met 62.500 stokken per hectare

Toen ik Francesco voor het eerst interviewde, viel de gsm-verbinding voortdurend uit. Illy stond op de luchthaven in Londen, ik zat aan mijn bureau in Brussel. Illy wond zich danig op, maar weet alle miserie "aan het gebrek aan passie waarmee de gsm-makers tewerk gingen".

Francesco Illy is nu 62 en passie is nog steeds zijn drijfveer. Hij is de oudste zoon van de derde generatie hing-end espressomakers. In de familie wordt Francesco ook gezien als de excentrieke artiest.
Toen Francesco is 1987 een fotosessie realiseerde, raakte hij bevriend met de Italiaanse artist Sandro Chia. Die bezat een prestigieus wijndomein in de buurt van Montalcino, het Castello Romitorio. Illy begon te dromen van een eigen lapje wijngaard. Hij vond het dik tien jaar later toen Carlo Vittori, de wijnmaker van Chia, hem telefoneerde over een domein dat zou verkocht worden door een oude herder. In 1998 kocht Francesco Illy Podere Le Ripi, 130 hectare bos, olijfgaarden, met talloze klei en kalksteenhellingen. "Ideaal om wijngaarden aan te planten", vertelt Illy aan Roberto Camuto, blogger van WineSpectator.
Een paar later werd gestart met de aanplant van sangiovese en in 2003 werd zijn eerste Brunello di Montalcino gebotteld, de Lupi e Sirene. Alles verliep normaal, maar Illy raakte in de obsessieve ban van de densiteit van de aanplant van wijnstokken.

"Toen ik ermee bezon, wist ik geen bal van wijnmaken”, lacht Illy. "Maar tijdens wijnreizen leerde ik dat de densiteit waarmee je de wijnstokken aanplant, de wortels verplicht de diepte in te gaan om voeding te zoeken. Waarom zou ik dus niet pogen om in Montalcino de wijngaard met de hoogste densiteit aan te planten?"
Wijngaardeniers schatten dat een vijfduizendtal stokken per hectare een perfect gemiddelde is. In 2003 plantte Illy... 11.000 stokken per hectare. Tijdens een wijnreis door Bourgogne, een paar jaar later, vernam Illy dat topwijn enkel van oude stokken kan komen. "Ik was er de put van in en wou niet tot mijn 90ste wachten op mijn eigen topwijn. Daarom nam ik een besluit: ik zou een op het eerste gezicht zot idee realiseren. Waarom geen wijngaard aanplanten waarbij de stokken zo dicht staan dat ze enkel diep naar beneden kunnen wortelen of… afsterven".

62.500 stokken per hectare

En zo komt het dat Francesco Illy in 2005 een proefaanplanting opzette met een densiteit van niet minder dan 62.500 stokken per hectare. De stokken werden 40 cm van elkaar geplant en opgebonden aan bamboostokken. "Het had veel weg van een Japanse tuin", herinnert Illy zich.

De wijngaard overleefde, zonder irrigatie. "De stokken lijden duidelijk minder van de zomerhitte en brengen mijn beste druiven voort. Hoewel de opbrengt met twee trossen per stok eerder aan de lage kant is".
In 2007 kwam de eerste oogst van deze wijngaard op de markt, zowat 600 flessen Rosso di Montalcino, met een vatrijping van drie jaar. Het prijskaartje bedroeg zowat 125 euro per fles, ongetwijfeld de duurste Rosso di Montalcino uit de geschiedenis. "Tja, als je sangiovese goed kan maken, dan is dat een van de mooiste dingen ter wereld", besloot Illy.
Sinds de bonsaiwijn op de markt is, heeft Illy zijn wijngaard licht uitgebreid. Hij wil meer wijn produceren, want de vraag is groot. Sinds 2010 doet Illy, onder invloed van Stella di Campalto van Podere San Giuseppe in Montalcino aan biodynamische wijnbouw. "Mijn stokken kunnen op die manier nóg dieper wortelen", zegt Illy overtuigd.

Inmiddels gaat alles de wijnbouwer Francesco Illy voor de wind. Zijn zoon en architect Ernesto Illy ontwierp een nieuwe winery, die er binnenkort een beetje moet uitzien als het Guggenheim museum in New York, met spiraalvormige structuren. De bouw verloopt goed. Bouwvakkers werkten vier jaar aan de meer dan één miljoen bakstenen die proportioneel, zonder één rechte lijn en volgens de oud-Griekse gulden snede, moesten gelegd worden. "Als het me maar harmonie brengt", lacht Illy, "dat maakt me blij. En hoe dan ook, het is een mooi verhaal, toch?!"
 

Francesco Illy in zijn bonsaiwijngaard / Foto Sandro Michahelles

De lapjes van de bonsaiwijngaard / foto's Illy