Schepper van SuperToscaan overleden

"Met een technische aanpak maak je nog geen goede wijn", vond Tachis. "Je moet ook bevriend zijn met het gebied". De krant Trouw pende een mooi portet van de man.

Chianti was de bekendste wijn van Italië, maar de kwaliteit was in de jaren zestig diep gevallen. Dankzij de karakteristieke bolle fles die rustiekwas bekleed met raffia, ging de verkoop van de dunne slobber uit Toscane nog wel aardig. Maar de concurrentie groeide met de dag. Giacomo Tachis zag nieuwe mogelijkheden voor de wijngaarden van Toscane.
Hij experimenteerde met druiven en eiken vaten die de Franse bordeaux beroemd hadden gemaakt. Zo schiep hij een smaakvolle wijn met diepgang. Het was een van de eerste wijnen die bekend zouden worden als 'super-Toscanen'. Ze mochten aanvankelijk geen chianti heten omdat ze niet van de officieel vereiste druiven waren gemaakt. Toch werden ze een succes met de eenvoudige aanduiding 'tafelwijn'.

Tafelwijn

Dat succes bleek aanstekelijk. De regels werden aangepast en de nieuwe chianti heeft geen raffiafles meer nodig. Maar de navolgers van Tachis bleken soms tovenaarsleerlingen die al te goed hun best deden. Hun wijnen raakten zo doortimmerd in de houten vaten dat alle andere smaken werden platgeslagen.

Tachis was afkomstig uit Poirino, een plaatsje bij Turijn. Naar eigen zeggen was hij een opstandig kind. Hij had geen zin in school totdat zijn ouders hem naar de wijnopleiding in het nabijgelegen Alba stuurden. Daar maakte hij zich wetenschappelijke precisie eigen. Hij had vooral belangstelling voor distilleren van sterke drank. "De alchemie heeft me altijd gefascineerd", zei hij. Na zijn afstuderen in 1954 vond hij werk bij een grote distilleerderij in Bologna.

Zijn loopbaan kwam pas echt van de grond toen hij in 1961 begon in de wijnkelders van het eeuwenoude wijnhuis Antinori in Toscane. Daar werd redelijke wijn gemaakt, zei hij, maar nog lang niet goed genoeg om in het buitenland indruk te maken. Onder een nieuwe generatie Antinori's klom hij op van keldermeester tot algemeen productieleider. Het wijnhuis vergrootte de jaarproductie van nog geen miljoen flessen tot 14 miljoen.

Sassicaia

Hij werd uitgeleend aan een andere wijnmaker om een nieuwe wijn te creëren. In plaats van inheemse druiven gebruikte hij soorten uit Bordeaux, cabernet sauvignon en cabernet franc. En hij mengde in 1968 de beste houten vaten van verscheidene oogstjaren tot één wijn, de Sassicaia. De eerste super-Toscaan was geboren. Tegenwoordig is de Sassicaia zo duur dat hij vooral investeerders aantrekt.

Destijds hadden andere Italiaanse makers van kwaliteitswijn geen goed woord over voor zijn schepping. Ze vonden de houtsmaak veel te sterk. Maar geleidelijk aan ging de een na de ander overstag en kocht ook houten vaten om de wijn in te laten rijpen. Hout werd zo'n rage dat Tachis terughoudendheid ging bepleiten. "De beste wijn met houtopvoeding is de wijn die niet naar het vat smaakt", zei hij. "Het komt allemaal aan op het vermogen goed te proeven en de vaardigheid van de wijnmaker."

Na zijn succes werden er massaal cabernetdruiven in Toscane aangeplant, ten koste van de Italiaanse variëteiten. Ook dat ging te ver, vond hij. "Internationale variëteiten kunnen toon en structuur van streekwijnen verbeteren. Maar soms dreigt het gevaar dat ze het oorspronkelijke karakter overheersen." Dat vereist jaren ervaring. Volgens hem zijn de Italianen te haastig. Wijnmakers moeten, net als wijn, een gisting doormaken voordat ze gereed zijn, zei hij.

Sinds zijn pensioen in 1992 bij Antinori kreeg hij vele lucratieve aanbiedingen als adviseur. Maar hij koos voor de Italiaanse eilanden die niet echt meetelden in de wijnwereld, zoals Sicilië en Sardinië. "Er zijn nog steeds delen van Sardinië die ik als maagdelijk gebied beschouw. Het is een spectaculair eiland, vooral in het zuiden dat de ware ziel van het eiland is."

Ondanks zijn technische werkwijze met precies de juiste klonen, temperaturen en gistingen, voelde hij dat er nog iets extra's nodig is, iets dat moeilijk vast te pinnen is: de 'geest' van een wijngebied. Juist omdat die geest sterk is in Toscane, Sicilië en Sardinië maakte hij daar zijn beste wijnen, meende hij. "Omdat er een diepe band bestaat tussen mij en die streken, een authentieke vriendschap. Ik begreep ze en zij begrepen mij."

Giacomo Tachis werd geboren op 4 november 1933 in Poirino, Piëmonte, Italië. Hij stierf op 6 februari 2016 in Florence.

Giacomo Tachis / Foto La Stampa